چبتر های حقوق

متون فقه ۱

سمستر دوم سال 1387 موسسه تحصیلات عالی کاتب

 

متون فقه 1 – استاد دانش – مورخ 23/6/1387 – موسسه تحصیلات  عالی کاتب – پوهنحی حقوق – شبانه ب

جهت مزید اطلاعات و کسب دانش ازمنابع ذیل استفاده گردد:

مجله الاحکام العدلیه – چاپ وزارت  عدلیه.

الفقه الاسلامی و ادلته – نوشته داکتر وهبه الزحیلی

کتاب بیع گرفته شده از مذهب حنفی و کتاب لمعه گرفته شده از مذهب جفعری

فقه: jurisprudence

فقه روابط بین انسان وخداوند را بررسی میکند مانند مسائل اخروی  انسانها و استدلال فقه از قرآن و سنت است. 

تعریف علم فقه: عبارت است از علم به احکام شرعی فرعی (عملی) از روی دلایل تفصیلی.

در این علم بر روی این مسائل بحث می شود:

v     در علم به احکام: علم به ذوات، اشیاء و صفات نیست بلکه علم به مسائل احکام شرعی می  باشد.

انواع احکام: 1- حسی 2- عقلی 3- لغوی.

حکم شرعی: خطاب خداوند که به افعال مکلفین تعلق یافته است.

v     شرعی: یعنی شامل احکام حسی، عقلی و لغوی نمی باشد.

v     فرعی ( عملی ): یعنی به اصول عملی و فرعی انسان مربوط می باشد. برعکس اصول دین یا علم کلام یا اصول فقهی.

v     از روی دلایل: که این دلایل بر گرفته شده از کتاب، سنت، اجماع، عقل و قیاس می باشد نه از روی  دلایلی مانندعلم خداوند، علم ملائکه و علم ناشی از وحی. قابل ذکر است  که علم مقلد نیز از  این علم خارج است.

v     تفصیلی.

 

فقه درلغت به معنی فهم  دقیق می باشد.

 

موضوع علم فقه:

افعال شخص مکلف می باشد از جهت انجام دادن یا ترک کردن یا تخییر و اباحه.

مباحث اصلی فقه:

Ø      عبادات: تنظیم  روابط فی مابین انسان وخداوند ( اخروی ).

Ø      معاملات: تنظیم روابط فی مابین انسانها درهر دو عرصه فردی و اجتماعی ( دنیوی ). که این بحث نیز دارای احکام ذیل می باشد.

ü      احکام احوال شخصیه: ( مسائل مربوط به فامیل، ازدواج، ارث، طلاق و ...).

ü      احکام مدنی: معاملات به معنای خاص ( تجارت  و بیع ) و معاملات بین افراد.

ü      احکام جزایی: یا فقه العقوبات.

ü      احکام محاکمات مدنی وجزایی: (قضا، دعوا، اثبات  دعوا، شهادت و یمین یا سوگند وقسم.

ü      احکام سیاسی: مباحث مربوط به دولت و حقوق مردم ( خلیفه و امامت).

ü      احکام بین  الملل: مباحث مربوط به حقوق بین دولتها.

ü      احکام مالی و اقتصادی: زکات، خمس و ....

 

فواید فقه:

امام غزالی میگوید پنج رکن اصلی انسانها است که باید همیشه از آن حفاظت گردد:

1-      مصلحت دین 2 – عقل 3 – نفس 4 – ناموس 5 – مال

 که اینها در مجموع همان فایده  دانستن و بکار بردن علم فقه است.

 

مذاهب فقهی:

1-      فقه حنفی: امام  ابن حنیفه ( نعمان  ابن ثابت ) 80 – 150 ه.ق

2-      فقه مالکی: مالک ابن عنث 93 – 179

3-      فقه شافعی: محمد ابن ادریس  شافعی 150 – 204

4-      فقه  حنبلی: امام احمد ابن حنبل شیدانی 164 – 241

5-      فقه شیعه امامیه ( جعفری): امام جعفر صادق 82 – 148

6-      فقه زیدیه: زید ابن زین العابدین بن الحسین بن علی  متوفی 122 در یمن مذهب رسمی آن کشور می باشد.

7-      فقه اباضیه: جابر بن زید متوفی 93 ه.ج درکشورهای افریقایی الجزایر – لیبی تونس – عمان

8-      فقه ظاهریه: در اندلس اسپانیا بوده و فعلا پیروانی ندارد.

 

داکتر وهبه الزحیلی در کتاب معروف خویش به نام الفقه الاسلامی و ادلته میگوید: مذهب جفعری با شافعی بسیار نزدیک است و با دیگر مذاهب نیز تفاوتی در اصل ندارد اما در جزئیات تنها 17 تفاوت دیده می شود.

 

در سال 1286 ه – ج ترکیه امروز به نام دولت عثمانی بود که قدرت فراوانی داشت و با کشورهای چون انگلیس و روسیه رقابت  میکرد. که در آن زمان کمیته ای تحت ریاست احمد جودت بادشاه و هفت نفر از فقهای آن زمان کتابی را تحت عنوان مجله الاحکام العدلیه  جهت استفاد از احکام و قوانین آن درمحاکم و اصدار حکم نوشته شد که در 1851 ماده و شامل شانزده باب فقهی بوده و تا مدتهای طولانی منبع حقوقی درمحاکم کشورهای اسلامی بود و درافغانستان  نیز  تا قبل از  قانون سال 1342 در محاکم از این کتاب استفاده می شد.

 

متون فقه مورخ 15/7/1387

عبادت :

عبارت است از عمل محبوب شارع که صحت آن منوط به قصد و قربت است.

انواع عبادت :

Ø      عبادت بدنی محض : مانند نماز – روزه - .....

Ø      عبادت مالی محض : مانند زکات – خمس - ...

Ø      عبادت مالی وبدنی : مانند حج و عمره - .....

 

معاملات :

عبارت است از روابط بین افراد که اگر تحقق آن مبتنی بر دو طرف باشد عقود، و اگر متکی بر یک طرف باشد ایقاع نامیده می شود.

عقود :

·         عقود اذنی معاوضی : مانند ودیعه – عاریه – هبه - ....

·         معاوضی تعهدی :

Ø      معاوضی تقدیری : یعنی به فرض اینکه سودی حاصل شود عقدی جاری  گردد ( منوط به حصول به یک عمل دیگر ) مانند مزارعه – مساقات – مضاربه - ....

Ø      معاوضی تحققی : یعنی بطور یقین عمل بیع ( داد و  ستد ) تحقق میابد. مانند بیع – اجاره - ....

 

موضوعات این مبحث

v     عقد:

در فقه عبارت است از تعهد متعاقدین به ارتباط ایجاب وقبول یا التزام متعاقدین و تعهد آنها بر امریست که در واقع عبارت از ارتباط ایجاب یا قبول می باشد.

ماده 497 قانون مدنی  افغانستان.

Ø      "عقد عبارت از توافق دو اراده است به ایجاد یا تعدیل یا نقل یا ازاله حق در حدود قانون.

Ø      به اثر عقد وجایب هر یک از عاقدین در  برابر یکدیگر مرتب میگردد. "

v     ایجاب و قبول :

ایجاب: سخن اول از طرف یکی از عاقدین برای تصرف را گویند.

قبول : سخن دوم  از طرف یکی از عاقدین برای تصرف را گویند.

نوت : اثر  عقد بیع ملکیت می باشد.

 

v     بیع :

درفقه معامله مال به مال است خواه منعقد باشد و یا غیر منعقد.

ذات بیع : 1 – رکن بیع  که ایجاب و قبول میباشد. 2 – محل یا موضوع بیع که همان مبیعه ( مال یا شی قابل  ارزش ) می باشد.

وصف بیع همان شرط و شروطی است که قبل از عقد میباشد.

ماده 1035 قانون مدنی  افغانستان:

Ø      " عقد بیع عبارت است از تملیک مال از طرف بایع به مشتری درمقابل مالیکه ثمن مبیعه باشد. "

·         بیع صحیح :

همان بیع جایز راگویند و آن بیعی است که از حیث ذات و وصف مشروع باشد ( ذاتاً و وصفاً مشروع باشد).

1.      بیع نافذ :

که خود شامل لازم  و جایز می باشد. و بیعی است که بحق غیر تعلق نداشته باشد.

2.      بیع موقوف :

بیعی است  که متعلق به حق غیر  باشد مانند بیع فضولی.

·         بیع باطل ( غیر منعقد و غیر مشروع ).

آنست که اصلاً صحت ندارد یعنی اصلا مشروع نباشد. یعنی ذاتاً نا مشروع می باشد.

·         بیع فاسد :

ذاتاً مشروع و وصفاً نامشروع می باشد. ( مثال اینکه شخص موتر فروش به شخص دیگری بگوید که یکی از موترهایم را به این قیمت برایت فروختم یا می  فروشم چون اینجا مال ( موتر) مجهول می باشد بیع فاسد است.

ماده 620 قانون مدنی افغانستان:

" عقد فاسد آنست که اصلا مشروع و وصفاً غیر مشروع باشد، بنحویکه اصلا صحیح بوده در رکن و موضوع آن خللی وجود نداشته باشد مگر باعتبار بعضی اوصاف خارجی فاسد باشد. "

 

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و پنجم شهریور 1387ساعت 14:39  توسط غلام عباس شکر علیزاده | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
استفاده از منابع این وبلاگ بلا مانع است. با ارائه نظرات خویش ما را در پیشبرد اهداف مان یاری نمایید. امید مطالب این وبلاگ مورد استفاده دانشجویان و دوستداران حقوق و سایر مردم عامه قرار گیرد. به امید روزی که عدالت در سایه حکومتی قانونمند و مقتدر و بنا بر اساسات حقوقی برقرار گردد

نوشته های پیشین
87/07/01 - 87/07/30
87/06/01 - 87/06/31
87/04/01 - 87/04/31
پیوندها
حقوق مدنی1
حقوق جزای عمومی1
حقوق اساسی 1
واژه نامه فارسی به فارسی
متون فقه 1 ترم دوم
مبانی جامعه شناسی ترم دوم
حقوق اساسی 2 ترم دوم
حقوق جزای عمومی 2 ترم دوم
حقوق بین الملل عمومی ترمر دوم
حقوق مدنی 2 ترم دوم
متن قانون اساسی افغانستان
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM